دکتر محمد رضوانی متخصص مغز و اعصاب

  • Info@rezvanidr.com
  • 021-۲۲۸۸۶۶۲۳

بی‌اشتهایی عصبی چیست؟

بی اشتهایی که به بی‌اشتهایی عصبی نیز معروف است ، یک اختلال غذایی است که فرد مبتلا به آن عادت های غذایی غیرعادی دارد، ترس غیرمنطقی از اضافه وزن دارد و در مورد شکل و اندازه بدنش وسواس دارد. بی اشتهایی یک بیماری جدی است. می تواند خیلی خطرناک و مهلک باشد. دلیل اینکه چرا اینقدر این بیماری مهم است می تواند راهگشا باشد. فقط یک متخصص  سلامت روان می تواند به درستی این وضعیت را تشخیص دهد. اما شما می توانید یاد بگیرید که چگونه علامت ها و نشانه های آن را تشخیص دهید.

قسمت اول علائم خود را ارزیابی کنید

۱: معیارها و شاخص های لازم برای شناسایی این بیماری را بشناسید. متخصصین سلامت روان عقیده دارند که یکسری از علائم برای تشخیص بی اشتهایی وجود دارد. که در کتاب آمار و تشخیص اختلال های روانی ویرایش پنجم مکتوب شده است. برای تشخیص این اختلال غذایی شما باید شاخص های زیر را بشناسید:

  • دریافت نکردن غذا و کالری کافی برای رشد به شکل مناسب
  • ترس شدید از اضافه وزن حتی زمانی که فرد کمبود وزن دارد.
  • احساس اینکه شکل و اندازه بدن لیاقت و جذابیت شما را در بین بقیه تعیین می‌کند؛انکار کردن کمبود وزن خود

۲: رفتارهای وسواسی خود را در مورد وزن و شکل بدن خود بشناسید. وسواس در مورد وزن و شکل بدن یکی از نشانه‌های بی اشتهایی است. اگر شما به کس دیگری که شما او را می شناسید ،  به این بیماری مبتلا شده  باید به این رفتارها در خودتان دقت کنید:

  • از دست دادن مقدار زیادی از وزن
  • وزن کردن بیش از حد خود
  • اندازه گیری قسمت های مختلف بدن و ارزیابی خود در جلوی آینه
  • تغییرات وزن حتی کم و تاثیر آن بر روی رفتار و اعتماد به نفس
  • گفتن احساستان در مورد چاقی با اینکه وزن خودتان کم یا متوسط است.
  • ورزش کردن بیش از حد

۳: به محدود کردن خود در مورد غذا و رفتارهای تغذیه ای دقت کنید. افراد مبتلا به این بیماری زمان زیادی را در حال فکر کردن در مورد غذا هستند. علائم اخطاری که  با این بیماری در ارتباط است ،توجه کنید. اما آگاه باشید که هرگونه تمایل برای کاهش وزن و یا رژیم گرفتن و محدود کردن کربوهیدرات ها نشانه این بیماری نیست. شخصی که به این بیماری مبتلاست به احتمال زیاد ترکیبی از علائم و نشانه ها را از خود بروز می دهد و  از خود وسواس و وابستگی احساسی و فکری نسبت به این رفتارها را نشان می دهد. این موارد می توانند نشانه های بی اشتهایی باشند:

  • داشتن برنامه‌ ی غذایی با کربوهیدرات خیلی کم
  • وانمود می‌کنید سیر هستید در حالی که گرسنه هستید.
  • امتناع از خوردن غذاهای اصلی و محدود کردن تمام گروه های غذایی مثلاً محدود کردن کربوهیدرات ها و پروتئین ها به علت کالری بالای آنها
  • حساب کردن دائمی کالری و چربی غذاها
  • آشپزی کردن برای دیگران بدون اینکه خودتان بخورید.
  • بهانه گیری برای اجتناب از وعده‌های غذایی و موقعیت هایی که در آن غذا سرو می شود.
  • استفاده از قرص‌های لاغری و رژیمی و یا داروهای ملیّن و مسهل برای کاهش وزن

۴: ببینید که آیا شخصیت و رفتارهای اجتماعی شما عوض شده یا نه. تحقیقات نشان می‌دهد که  احتمال ابتلا به این بیماری برای افرادی زیاد است که همیشه به دنبال موفقیت و همچنین کمال گرا هستند. شما باید به این تغییرات شخصیتی و اجتماعی زیر توجه کنید:

  • احساس زودرنجی و دمدمی بودن
  • دور شدن از دوستان و کسانی که دوستشان داریم.
  • عدم شرکت در فعالیت هایی که فقط یک بار برای فرد لذت بخش است.
  • نشان دادن نشانه هایی از خشم مثل احساس تنش و اضطراب ،افزایش ضربان قلب،مشکلات خواب،عدم تمرکز و احساس وحشت زدگی
  • نشان دادن نشانه های افسردگی مثل احساس ناامیدی، خستگی، مقصر بودن، لایق نبودن و از دست دادن علاقه به سرگرمی هایی که زمانی برایمان لذت بخش بود، احساس پوچی و فکر کردن به خودکشی
  • وقت گذاشتن برای سایت ها و انجمن هایی که باعث ترویج بی اشتهایی میشود.
  • احساس خستگی و کمبود انرژی که می تواند ناشی از کمبود کالری دریافتی باشد.
  • گرفتن حالت تدافعی در مقابل  موضوع وزن و عادت های غذایی

۵: فکر نکنید که اختلالات غذایی فقط روی دختر ها تاثیر دارد. اگر شما یک مرد جوان یا یک خانم مسن  یا هر فرد دیگری هستید  که دارای علائم بی اشتهایی است ، علائم خود را نادیده نگیرید. خیلی از مردم اشتباهاً فکر می کنند که اختلالات غذایی مسئله‌ای است که فقط روی بانوان تاثیر دارد. اما تحقیقات نشان می‌دهد که یک چهارم از مبتلایان این بیماری را مرد‌ها تشکیل می دهند. علائم و نشانه های این بیماری در مردها و زن ها متفاوت است. مردها ممکن است یکی یا چندتا  از این نشانه ها را داشته باشند:

  •  برای مرد ها احتمالش بیشتر است که بیش از حد ورزش کنند.
  • احتمال پرخوری در مردها بالاتر است.
  • خطر مرگ و میر در مردانی که به اختلالات غذایی دچار شده‌اند بیشتر است چرا که آنها کمتر به دنبال راه حلی برای مشکل خود هستند.

قست دومگرفتن کمک

۱: نزد یک متخصص مراقبت  سلامت اولیه بروید. وقتی شما می‌خواهید نزد پزشک تان بروید، اطلاعاتی جامع و کامل از علائم تان را برای او بگویید تا او بتواند مورد شما را تشخیص دهد. دانستن جواب این سوالات قبل از مراجعه به پزشک می تواند برای شما مفید باشد:

  • آیا اخیراً کاهش وزن داشته اید؟
  • آیا احساس حالت تهوع و استفراغ می کنید؟
  • آیا در مورد وزن خود نگران هستید؟
  • آیا با خوردن مسئله‌ای دارید؟
  • آیا در دوران قاعدگی هستید؟ اگر نه  چه مدت قبل دچار آن بوده اید؟( برای بانوان)

۲: چند آزمایش انجام دهید. پزشک احتمالاً شما را برای چند مشکل سلامتی که ناشی از بی اشتهایی است، آزمایش می کند. چرا که این بیماری می‌تواند عوارضی مثل کم‌خونی، مشکلات قلبی ،مشکلات کلیوی ، یبوست و کمبود پتاسیم شود. موارد زیر را نمی‌توانیم به عنوان معیاری برای تشخیص این بیماری قرار دهیم اما می‌تواند نشان‌دهنده یک اختلال و یا یک وضعیت پزشکی که موجب کاهش وزن می شود، باشند.

  • یک معاینه فیزیکی می‌تواند به دکتر اطفال کمک کند که شاخص توده بدنی شما را محاسبه کند. با توجه به سن و قد شما می توان تعیین کرد که آیا شما در وزن سالم هستید یا نه.شاخص توده ی بدنی مناسب بین ۱۸.۵ تا ۲۴.۹ قرار دارد.پزشک شاخص توده ی بدنی شمارا تا ۲۰ سالگی باید مدیریت می کند. معاینه فیزیکی  همچنین اطلاعاتی در مورد علائم مهمی  مثل عملکرد قلب و ریه،مشکلات ناخن ها و پوست  و شکم را به پزشک می دهد.
  • آزمایشگاه مقدار  سلولهای خونی، الکترولیت ها و پروتئین را در خون نشان میدهد. همچنین پزشک احتمالاً مقداری از ادرار شما را برای آزمایش می فرستد.
  • آزمایش های دیگر به پزشک کمک می‌کند که علت کاهش وزن و یا کاهش دفعات قاعدگی شمارا تعیین کند. مثل آزمایش تراکم استخوانی، عملکرد کبد و کلیه ها، آزمایش تیروئید ،اشعه ایکس و آزمایش ضربان قلب

۳:گرفتن بازخورد پزشک. وقتی پزشک عمومی شما را از لحاظ عملکرد فیزیکی بررسی می کندو به این نتیجه می‌رسد که شما دچار بی اشتهایی هستید آن وقت حتماً به شما مراجعه به یک متخصص سلامت روان یا متخصص اختلالات غذایی را پیشنهاد می دهد .برای تایید کردن تشخیص خودش و شروع درمان

  • بعد از ملاقات با یک متخصص او با شما در مورد فکرها، احساسات و رفتارهای شما با شما صحبت می کند.او به احتمال زیاد شما را برای انجام تست های روانشناسی راهنمایی می کند.

قسمت سوم شناختن گزینه های درمان

۱: اگر دارای علائم شدید اختلال غذایی هستید در بیمارستان بستری شوید. با توجه به اینکه وزن شما چقدر است و یا چقدر دچار  سوء تغذیه شده‌اید باید در بیمارستان بستری شوید تا به صورت وریدی یا از طریق لوله معده تغذیه شوید.

  • دیگر مواردی که نیاز به بستری شدن در بیمارستان دارند شامل این موارد می شوند: کاهش وزن علیرغم تحت درمان بودن، عوارض دارویی، اختلالات روانشناسی و افکار خودکشی
  • بی اشتهایی می تواند با اختلالات و عوارض دیگری مثل افسردگی شدید، خودآزاری، وسواس فکری،فوبیا و سوءاستفاده از الکل و دارو (مواد  مسهل ، داروی لاغری،مواد افیونی و آرام بخش) داشته باشد.

۲:گرفتن درمان و مشاوره ی تغذیه ای. تمام جنبه های فیزیکی و روانشناسی بیماری بی اشتهایی باید در بهبودی آشکار شوند. یک تیم درمان خوب برای این بیماری شامل یک پزشک عمومی ، یک متخصص تغذیه و یک روانشناس می شود.

  • پزشک عمومی فرایند معاینه ها و آزمایش های عادی شمارا کنترل می کند.
  • متخصص تغذیه به شما برای تعیین کردن مقدار صحیح غذا و کالری برای رسیدن به یک وزن سالم کمک می کند.او همچنین به شما راهکارهایی برای مقابله با عوامل محرک و برقرای ارتباط درست با بدن و وزنتان را به شما یاد می دهد.
  • یک روانشناس یا متخصص سلامت روان به شما برای تشخیص و تغییر الگوهای فکری غلط که روی عادت های غذایی شما تاثیر گذاشته و موجب وسواس فکری در مورد وزن بدنتان شده است،کمک می کند. در این نوع از درمان شما به روی بعضی از مشکلات عمومی و احساسی مثل کمال گرا بودن که در به وجود آمدن اختلال غذایی شما نقش دارند، کار می کنید و آنها را رفع می کنید.

۳: گرفتن  نسخه دارو در در صورت لزوم. تعدادی از این داروها که برای درمان اختلالات ذهنی استفاده می شوند به روی حالت و شکل فردی که به این بیماری مبتلا شده نیز تاثیر مثبت می گذارد. این داروها را پزشک عمومی یا روانشناس برای شما تجویز می کند.

  • برای رسیدن به یک رویکرد همه جانبه، داروهایی که باعث کاهش احساس افسردگی، نگرانی،ترس و بهبود حالت فرد می شوند، می‌توانند به طور قابل ملاحظه‌ای تاثیرگذار باشند.
  • هر بیمار مبتلا به بی اشتهایی نیاز به درمان دارویی ندارد. این بستگی به شدت اختلال غذایی و دیگر مسائل سلامت روان بستگی دارد.

۴: ترکیبی از روش‌های درمانی را برای رسیدن به بهترین نتیجه استفاده کنید. از زمانی که بی اشتهایی عصبی به عنوان یک اختلال پیچیده تاثیر گذار به روی زندگی شناخته شده است، روش های درمانی تاثیرگذاری برای هدف قرار دادن این بیماری به وجود آمده است.

  • از آنجایی که بی اشتهایی می تواند به روی جنبه های مختلفی از زندگی انسان و سلامت او تاثیر بگذارد، معمولاً بیمار درمان خود را با یک گروه چند جانبه  به پیش می برد. این به این معنی است که فقط یک پزشک نمی تواند شما را به طور کامل درمان کند و شما باید چند روش درمانی مختلف را برای رسیدن به نتایج مثبت اتخاذ کنید.
  • این گروه درمانی به شما برای غلبه بر افکار وسواسی در مورد بدنتان، درمان علائم شما مثل افسردگی و خشم، مدیریت افزایش وزن شما و برقراری یک عادت و الگوی غذایی سالم کمک می‌کنند.

قسمت چهارم کمک کردن به خانواده و عزیزان مبتلا به این بیماری

۱: تنظیم کردن زمانی برای گفت‌وگوی خصوصی. یک زمانی که هردو وقت آزاد دارید را تعیین کنید و با هم به یک جای خلوت بروید. شما احتمالاً نمی توانید آنها را متقاعد کنید که دارای یک اختلال غذایی هستند، اما شما می‌توانید نگرانی خود را درباره این موضوع بیان کنید و به آنها نشان دهید که حمایتشان می کنید. جملاتی مثل ” من ناراحت می‌شوم وقتی که می بینم تو را از وعده های غذایی پرهیز می کنی” این راهکار می تواند حتی بعضی از عوارض جانبی این بیماری مثل افسردگی،خشم،کناره گیری و … را هدف قرار دهد. آنها نسبت به  از بین بردن عوارض جانبی مشتاق‌ترند و این می‌تواند سرآغازی برای درمان بیماری باشد.

  • وقتی شما نگرانی خود را به فرد می گویید، بدانید که به احتمال زیاد او داشتن این اختلال را انکار می کند و یا حتی ممکن است عصبانی هم شود. اما شما آرام باشید و واکنشی همراه با خشم از خود نشان ندهید.
  • به یاد داشته باشید که یک ترس برای افراد مبتلا به این بیماری وجود دارد. هر چقدر بیشتر با و همدلی داشته باشید بهتر است. در حالی که شما احتمالاً نمی‌توانید متوجه شوید که چرا برای آن شخص سخت است که دنبال راه حلی برای مشکل خود باشد ،  اما بدانید که این مورد احتمالاً برای آنها استرس آور،گیج کننده،چالش آور و شاید وحشتناک باشد. هیچ گاه به جملاتی مثل فقط انجامش بده یا فقط بخور را نگویید. چرا که این کار کمک کننده نیست و سهل انگاری در مورد یک مشکل پیچیده است.

۲: فرد را برای جستجوی راه حل تشویق کنید. دیدن اینکه عزیز شما با این بیماری کشمکش می کند مخصوصاً اینکه خودش مشکل خودش را قبول نداشته و یا درمان را پس میزند، برای شما می تواند بسیار اذیت کننده و ترسناک باشد. قطعاً شما باید عزیز خود را برای پیداکردن یک درمان تشویق کنید.

  • اگر فرد با درمان مشکلی نداشت برای او  قرار ملاقاتی تنظیم کنید. اگر نه شما پیشنهاد این کار را داده و او را برای ملاقات با یک پزشک همراهی کنید.
  • مواردی وجود دارد که فرد علی رغم میل خود می تواند درمان شود. اگر فرد زیر ۱۸ سال سن داشته باشد آنگاه این امکان وجود دارد که بقیه دریافت درمان را برای او لازم بدانند حتی اگر خود او درمان را ضروری نداند. یا اگر فرد در نقطه ای قرار دارد که زندگی اش در خطر است، پزشکان می توانند برای او یک درمان اجباری انجام دهند.

۳: هر قولی که شخص برای رفتن به پزشک می‌دهد را شما پیگیری کنید  و بیخیال آن نشوید. شخص ممکن است برای بیخیال شدن شما، به شما قول بدهد که در آینده نزد یک پزشک و یا درمانگر می رود  اما در حقیقت  این کار را انجام نمی‌دهد. اگر فرد به شما همچین قولی داد حتماً پیگیری کنید که او با پزشک قرار ملاقات تنظیم میکند و حتماً جلسات خود را به طور منظم پیش می برد.

  • اما در این موضوع بیش از حد اصرار و جنگ و دعوا نکنید که فرد از شما اجتناب بورزد. فقط به او نشان دهید که پیگیر کارهایش هستید و عشق و مراقبت  خود را به او نشان دهید.

۴: برای مخالفت با درمان آماده باشید. شخص احتمالاً او می گوید که الان سرش شلوغ است یا هزینه درمان زیاد می شود و یا اینکه واقعا مشکل او زیاد مهم نیست.

  • اگر شخص به شما گفت که الان سرش خیلی شلوغ است و از کار یا مدرسه‌ اش جا می ماند، به او بگویید که زندگی و کار و مدرسه همچنان بعد از درمان برقرار است. همچنین او میتواند  درمانی را انتخاب کند که روی زندگیش تاثیر زیادی نگذارد.
  • به او بگویید با این که فکر می کنی مشکلت زیاد مهم نیست  حداقل برای از بین بردن نگرانی‌هایت نزد پزشک برو.
  • اگر مسئله هزینه است، به او کمک کنید تا یک درمانگر کم هزینه پیدا کند و یا با مشاور مدرسه یا هرکس دیگری که به طور رایگان به او مشاوره می‌دهد، صحبت کند.گروه های حمایتی نیز می تواند گزینه مناسبی برای فرد باشد چرا که هزینه ای برای او ندارد.
  • شما می توانید این کار را هم نکنید. اگر بیماری شخص به عنوان یک اختلال روانی تایید شود،بیمه احتمالا برای پرداخت درمان کمکتان می کند. بیمه نامه شخص را نگاه کنید تا بفهمید که این موارد را پوشش می‌دهد یا نه.
اشتراک گذاری :

دیدگاه خود را بنویسید